Dostępne sposoby leczenia nerkozastępczego to dializy oraz przeszczep (transplantacja) nerki. Dwie główne metody leczenia dializami to hemodializa i dializa otrzewnowa.
U chorego, który w bliskiej przyszłości będzie wymagać leczenia nerkozastępczego, wybór metody leczenia jest wspólną decyzją lekarza, chorego oraz jego rodziny lub opiekunów. Dokonując wyboru metody leczenia nerkozastępczego lekarz nefrolog uwzględnia wiele czynników. Należą do nich przede wszystkim ogólny stan zdrowia pacjenta, obecność i nasilenie innych chorób (przede wszystkim chorób układu krążenia, oddechowego i cukrzycy) oraz obecność przeciwwskazań do konkretnej metody leczenia. Ponadto dokonując wyboru metody leczenia nerkozastępczego trzeba uwzględnić możliwość wytworzenia dostępu naczyniowego koniecznego do prowadzenia dializy, dostępność danej metody na terenie zamieszkania, a także styl życia pacjenta oraz jego odczucia związane z daną metodą (np. strach przed samodzielną wymianą płynu w jamie otrzewnej, przed uzależnieniem od aparatu do hemodializy lub możliwymi powikłaniami przeszczepu nerki).
Dializa otrzewnowa
Kandydatami do leczenia dializą otrzewnową są małe dzieci, chorzy na cukrzycę, pacjenci z niewydolnością serca, z zachowaną resztkową czynnością nerek (tzn. oddający jeszcze >500 ml moczu na dobę) oraz osoby, u których nie ma możliwości wytworzenia stałego dostępu naczyniowego do hemodializy. Dializę otrzewnową wybierają też pacjenci, którzy nie chcą być uzależnieni od konieczności regularnego zgłaszania się na hemodializę i chcą zachować większą niezależność (np. praca zawodowa, obowiązki domowe).
Przeciwwskazaniem do dializy otrzewnowej są poważne zmiany otrzewnej (po operacjach w obrębie jamy brzusznej, pozapalne), niektóre choroby jelit oraz ciężka otyłość. Nie zawsze istnieje możliwość wyboru dializ otrzewnowych ze względu na brak odpowiedniego ośrodka specjalistycznego w pobliżu miejsca zamieszkania chorego.
Hemodializa
W Polsce najczęściej stosowaną metodą leczenia nerkozastępczego są hemodializy wykonywane w specjalistycznych ośrodkach (tzw. stacje lub oddziały dializ), gdzie zwykle leczonych jest kilkudziesięciu chorych. Obecnie praktycznie każdy chory bez przeciwwskazań do leczenia nerkozastępczego może być leczony hemodializami dzięki dostępności tzw. permanentnych cewników naczyniowych do hemodializy. Hemodializy oferowane są chorym, których nie można leczyć dializami otrzewnowymi ze względu na przeciwwskazania lub ich niedostępność. Hemodializy wybierają chorzy, którzy nie chcą lub nie mają warunków, aby samodzielnie wykonywać dializy otrzewnowe.
Zobacz także: Hemodializa
Przeszczep nerki
Przeszczep (transplantacja) nerki to najskuteczniejsza metoda leczenia nerkozastępczego. Powinna ona być proponowana wszystkim chorym, u których nie ma przeciwwskazań do takiego leczenia, ale ponieważ u niektórych pacjentów wiąże się z poważnymi powikłaniami, a ponadto dostępność narządów do przeszczepu jest ograniczona, więc przeszczep nerki rzadko jest stosowany jako pierwsza metoda leczenia, przed rozpoczęciem dializ (zobacz: Wyprzedzające przeszczepienie nerki). Przeszczep nerki może pochodzić od dawcy zmarłego lub żyjącego.
Zobacz także: Transplantacja nerki
Zmiana metody
Wybór metody leczenia nerkozastępczego nie jest ostateczny. Wielu chorych leczonych dializą otrzewnową po jakimś czasie przechodzi z różnych powodów na leczenie hemodializami. Gdy występują trudności z dostępem naczyniowym lub powikłania w trakcie hemodializ, chorzy mogą rozpocząć leczenie dializami otrzewnowymi.
Ryc. 1. Częstość stosowania różnych metod leczenia nerkozastępczego w Polsce i na świecie
TN - Przeszczep nerki, DO - Dializa otrzewnowa, HD - Hemodializa
